وسواس مطالعاتی

یکی از مشکلات شایع در مسیر کنکور برای  دانش اموزان وسواس مطالعاتی است .این مشکل بیشتر از یک سطح طبیعی استرس و تمرکز در درس خواندن به شکلی آسیب زا بروز پیدا می کند و تاثیراتی مخرب بر سلامت جسمی و روانی دانش آموزان می گذارد و می تواند بهروند تحصیلی آسیب شدیدی بزند .

مقدمه

در تعریف ساده وسواس یعنی گیر دادن به یک فکر یا عمل بیش از حد طبیعی .  وسواس دارای انواع مختلفی است که در بازه های زمانی متفاوت خود به نوع های مختلف نشان میدهد مانند وسواس نظافت و وسواس های فکری که در بازه زمانی کنکور خود را به صورت وسواس مطالعاتی نشان می دهد . در وسواس مطالعاتی دانش آموز به صورت افراطی و غیر قابل کنترل به درس خواندن و مطالعه می پردازد . این افراد معمولا احساس می کنند که به مقدار کافی مطالعه نکردن یا مطالعه آنها کیفیت خوبی نداشته است و مطالب را یاد نگرفته اند .

علت های وسواس مطالعاتی

• وراثت :

دانش آموزانی که دچار وسواس و وسواس مطالعاتی هستند به احتمال بسیار بالا پدر یا مادر آنها هم دچار وسواس هستند .

• ترس از شکست و عدم قبولی :

گاهی  شکست و نرسیدن به نتیجه مطلوب باعث افزایش وسواس می شود که در اینصورت دانش آموز به صورت افراطی به مطالعه می پردازد که عموما”آن مطالعه کیفیت مطلوب را ندارد .

• تجربه های تلخ گذشته :

زمانی که دانش آموز تجربه تلخی از مطالعه داشته یا شکستی را در زمینه تحصیلی تجربه کرده است دچار وسواس می شود .

• اضطراب و نگرانی مفرط :

زمانی استرس و اضطراب در دانش آموزان به سطحی میرسد که باعث می شود وسواس مطالعاتی در دانش آموزان بسیار شدید تر شود و به نوعی بین استرس و وسواس رابطه مستقیمی وجود دارد و بسیار تحت تاثیر یکدیگر هستند .

• باور های غلط

  درمورد میزان مطالعاتی مورد نیاز برای موفقیت :

زمانی دانش آموزان چون مشاور و معلم خوبی ندارند بنا به باور ها و علم خود شروع به مطالعه میکنند و زمانی ممکن است این باور ها غلط باشند مثل اینکه هرچقدر به خود سختی بیشتری بدهند بهتر است یا اینکه اگر فقط ساعت مطالعه غیر استاندارد و بسیار بالای داشته باشند می توانند به نتیجه مطلوب خود برسند.

• فشار بالای والدین برای کسب قبولی :

زمانی فشار و بار روانی که والدین بر روی فرزندان خود میگذارند ممکن است باعث به وجود امدن استرس و وسواس در فرزند خود بشوند .

عوارض وسواس مطالعاتی

• مشکل در خواب و تغذیه
• کاهش یادگیری و تمرکز
• کاهش انرژی
• کندی در مطالعه
• افزایش استرس و اضطراب
• بروز بیماری های مثل سردرد و درد های عضلانی
• ضعف در روابط اجتماعی و خانوادگی

 

راهکار های کنترل وسواس مطالعاتی

• داشتن برنامه درسی منظم و استاندارد :

داشتن یک برنامه درسی مناسب و استاندارد می تواند به کاهش و کنترل وسواس بسیار کمک کرده و تا حدودی وسواس را مدیریت کند .

• مدیریت زمان :

دانش آموزان با مدیریت زمان و استفاده درست از زمان خود می توانند به کنترل وسواس کمک کنند از آن جهت که با مدیریت زمان از زمان خود به بهترین شکل استفاده می کنند و به کارهای درسی و برنامه خود می رسند پس استرس آنها کاهش یافته در نتیجه بر روی وسواس فرد نیز تاثیر می گذارد .

• استراحت و تفریح :

حفظ تعادل بین مطالعه و تفریح و فعالیت های ورزشی یک موضوع بسیار ضروری است .

• روانشناس و تراپی :

در صورت پایداری وسواس فرد باید به مشاور متخصص مراجعه کند .

• حمایت خانواده :

همراهی و درک خانواده نقش مهمی در کاهش فشار روانی دانش آموز دارد .

• تنظیم خواب :

دانش اموز حتما باید روتین خواب منظمی داشته باشد و در ساعتی که خواب در بالاترین سطح کیفیت است یعنی بین ساعت 11 شب تا 4 صبح حتما بخوابد .

• ورزش :

ورزش جدایی از اینکه بر روی خواب تاثیر دارد باعث رفع گرفتگی عضلانی می شود و با برقراری تعادل یونی خون باعث کاهش استرس و در نتیجه وسواس می شود ورزش روزانه 30 دقیقه بسیار توصیه می شود .

• یادداشت کردن عوامل مزاحم :

یادداشت کردن افکار مزاحمی که حین مطالعه به سراغ دانش آموز می آید می تواند به کنترل افکار کمک کند.

• رعایت یکسری نکات کلیدی :

هر روز 30 دقیقه در معرض نور آفتاب قرار گرفتن ، استفاده نکردن از قند های مصنوعی و یک هفته در میان رفتن به استخر و شنا کردن می تواند به کنترل وسواس کمک کند .

• نادیده گرفتن :

دانش آموز هرچقدر سعی کند به افکار و رفتاری که به وسیله وسواس به وجود آمده اند اهمیت کمتری بدهد و به نوعی آنها را نادیده بگیرد تا حد زیادی می تواند وسواس خود را کنترل کند .

• اصلاح روش های مطالعاتی :

دانش آموز با اصلاح خطاهای که در مطالعه دروس دارد و با کمک گرفتن از مشاور خود میتواند اشتباهات مطالعاتی خود را بر طرف کرده و در نتیجه کیفیت و کمیت مطالعه خود را بیشتر کند .

 

نتیجه گیری

وسواس یکی از چالش های روان شناختی جدی برای دانش آموزان کنکوری به حساب می آید. شناخت علت ها و عوارض و راهکار های مقابله با این مشکل می تواند به دانش آموزان در مدیریت استرس و ارتقای سلامت روان کمک کند و به طور غیر مستقیم به نتیجه دلخواه و مطلوب خود در کنکور سراسری برسد .